नवीन घराची भिंत: विटा वि. ब्लॉकचे सिव्हिल शास्त्र

जेव्हा आपण स्वतःचा बंगला किंवा स्वतंत्र घर (Bungalow Construction) बांधायला घेतो, तेव्हा भिंती बांधण्यासाठी पारंपरिक लाल विटा (Red Clay Bricks) वापराव्यात की आधुनिक हलके एएसी ब्लॉक्स (Autoclaved Aerated Concrete Blocks) वापरावेत, असा मोठा प्रश्न पडतो.

गेल्या काही वर्षांत मोठ्या बिल्डर्सने आणि सिव्हिल इंजिनिअर्सनी लाल विटांऐवजी एएसी ब्लॉक्सचा वापर मोठ्या प्रमाणावर सुरू केला आहे. यामागील तांत्रिक आणि आर्थिक कारणे काय आहेत, ते समजून घेऊया.

१. पारंपरिक लाल विटा (Red Clay Bricks)

या नदीकाठच्या मातीपासून भट्टीत भाजून तयार केल्या जातात. भारतातील मजुरांना याचे काम करण्याचा खूप मोठा सराव आहे.

  • फायदे: अत्यंत मजबूत असतात, लवकर फुटत नाहीत. त्यांचा आवाज शोषून घेण्याचा गुणधर्म (Acoustic insulation) उत्तम आहे, ज्यामुळे घराबाहेरील गोंगाट आत येत नाही.
  • तोटे: आकार एकसारखा नसल्यामुळे प्लास्टर करताना खूप सिमेंट-वाळू वाया जाते. वजन खूप जास्त असल्याने इमारतीच्या मूळ सांगाड्यावर लोड येतो. तसेच या विटा पाणी जास्त शोषून घेतात ज्यामुळे घराला ओल येण्याची भीती असते.

२. एएसी ब्लॉक्स (AAC Blocks - Autoclaved Aerated Concrete)

हे उडती राख (Fly Ash), सिमेंट, चुना आणि जिप्समचे मिश्रण एका विशेष भट्टीत अतिउच्च दाबावर फुगवून बनवले जातात. यामध्ये हवेचे लाखो लहान फुगे असतात.

  • फायदे १ - अतिशय हलके वजन: हे विटांच्या तुलनेत ३ पटीने हलके असतात. यामुळे घराच्या खांबांवर (Columns) आणि पायावर (Foundation) येणारा ताण कमी होतो. पर्यायाने इंजिनिअर कॉलममधील स्टीलचे प्रमाण कमी करू शकतात, ज्यामुळे एकूण बांधकामात १५% पर्यंत बचत होते.
  • फायदे २ - उष्णतारोधक (Thermal Insulation): हवेच्या फुग्यांमुळे हे ब्लॉक्स उष्णता रोखून धरतात. उन्हाळ्यात बाहेरील उष्णता आत येत नाही, ज्यामुळे घरामध्ये एसीचे वीजबिल २५% पर्यंत वाचू शकते.
  • फायदे ३ - सरळ भिंती व जलद बांधकाम: हे आकाराने मोठे आणि एकदम सपाट असतात. त्यामुळे बांधकाम अतिशय वेगाने होते आणि भिंतींवर कमी प्लास्टर करावे लागते.

दोन्हींची तुलना दर्शवणारा तुलनात्मक तक्ता

मापदंड (Property) लाल मातीच्या विटा एएसी (AAC) ब्लॉक्स
वजन (Density) जास्त (1600 - 1800 kg/m³) खूप कमी (600 - 700 kg/m³)
उष्णतारोधक क्षमता कमी अत्यंत जास्त (AC बिल कमी करते)
सांधण्यासाठी लागणारे साहित्य सिमेंट-वाळू मसाला (Mortar) विशेष ब्लॉक जाँईट ॲडेसिव्ह (3mm जाडी)

तुम्ही जर ठाणे किंवा नवी मुंबईच्या खाडी परिसराजवळ घर बांधत असाल, तर हवेतील ओल आणि गरम हवामानाचा विचार करता आम्ही तुम्हाला **एएसी ब्लॉक्स** वापरण्याचा सल्ला देऊ. अधिक माहितीसाठी आमचा सविस्तर प्लास्टर आणि भिंत बांधकाम विभाग पहा.

बंगला बांधकामाच्या अधिक माहितीसाठी आजच भेटा: AMS सिव्हिल कन्स्ट्रक्शन संपर्क